Nieuwsbrief
Hoeveel geld heeft Beverwijk geleend?
1. Hoe groot is de leningportefeuille?
Eind 2011 is deze 106 miljoen Euro en deze zal groeien in 2015 tot ongeveer 117 miljoen Euro. Dit is na aflossing van 19 miljoen Euro die al aangetrokken was en die tegen hoge kosten is afgezegd.
2. Is deze altijd zo groot geweest?
Nee deze is de afgelopen jaren sterk gegroeid door de ambities van de vorige colleges van Beverwijk. In 2005 had Beverwijk 16 miljoen Euro schuld.
3. Wat is er precies gebeurd?
Vanaf 2004 heeft Beverwijk veel plannen gemaakt. Een aantal van die plannen werden projecten. En in 2009 vond het toenmalige college van PvdA en CDA dat de plannen voldoende rijp waren om daar geld voor te lenen: er werd met één besluit voor 90 miljoen Euro leningen aangegaan.
4. Was dat een logische beslissing?
Nee. Je leent pas geld als je concrete plannen hebt om deze te gaan uitvoeren. Net als dat je pas geld leent als je een huis daadwerkelijk koopt. Deze concrete plannen waren er niet. Er lagen geen contracten met derden en in 2009 woedde de kredietcrisis bovendien al volop. Hierdoor was de voortgang onzeker en achteraf blijkt dat ook: meer dan de helft van de projecten die de basis vormden voor de leningen zijn vertraagd of gestaakt. Dat projecten niet doorgaan komt vaker voor. Daarom leen je meestal dan niet alvast ál het geld.
5. Was dit een goede beslissing? En wat heeft het gekost?
Met de wijsheid van achteraf is dit een bijzonder slechte beslissing. Maar het is niet alleen wijsheid achteraf: lenen voor onzekere projecten is nooit een goede beslissing. De beslissing kost onnodig geld omdat we lenen van de bank voor projecten die we niet uitvoeren, dus we betalen voor iets dat we niet hebben en ook niet gaan krijgen. Heel concreet betalen we dit jaar ook een afkoopsom voor de 19 miljoen Euro aan leningen die zeker niet nodig zijn. Kosten: minimaal 1,5 miljoen Euro. En vervelender, de leningen blijven geld kosten: rente voor projecten die er niet komen én te hoge rente, want de timing van de gok was niet optimaal, de rente is gedaald.
6. Was er dan geen onderbouwing voor, er lagen toch plannen?
De gedachte van het vorige college was dat de projecten voldoende rijp waren én dat de rente nu laag was. Met de rente die is overeengekomen waren alle ambities enigszins betaalbaar. Althans zo leek het. Maar dit had een nare bijwerking. Het bevorderde de gedachte: laten we doorgaan, het geld is er toch al.
7. Was dit te voorkomen geweest?
Ja. Het college had geen leningen aan moeten gaan voor projecten die niet zeker genoeg waren. Voor de meeste projecten was geen enkel contract met een externe partij om ook geld te steken in de projecten, wat wel de bedoeling was. Dit had het college ervan moeten weerhouden om twee jaar geleden de leningen aan te gaan.
8. Was de gemeenteraad niet gewoon van alles op de hoogte?
Nee. Wel zijn de projecten goedgekeurd door eerdere gemeenteraden. Het college mocht dus starten met de projecten. Ook heeft de gemeenteraad besloten om het aangaan van leningen over te laten aan het college. Dit betekent dat de gemeenteraad van vele elementen ten minste op de hoogte was, maar nooit het hele plaatje zag.
Het besluit van het college om in 2009 voor een reeks onzekere projecten alvast geld te lenen was echter een geheim besluit! Ook daarna is dit besluit niet aan de gemeenteraad gemeld. Dit is de oorzaak dat pas bij de behandeling van de jaarrekening over 2009, ná vragen van de VVD, de volle omvang van de leningportefeuille bekend werd. Het college vond het niet nodig de gemeenteraad te informeren dat zij 90 miljoen Euro had geleend.
9. Kan dit zomaar?
Los van de gemeentelijke regels bepaalt de Gemeentewet dat het college over diverse zaken actief de gemeenteraad moet inlichten. Naar het oordeel van de VVD fractie had het college in 2009 dat moeten doen. Dit is niet gebeurd en zodoende is de Gemeentewet naar het oordeel van de VVD waarschijnlijk overtreden. Zoals vaker met wetgeving kan je een regel verschillend uitleggen. Het vorige college heeft de informatieplicht zo uitgelegd dat achteraf de gemeenteraad informeren, via de jaarrekening zoals is gebeurd, voldoende was.
10. Wat nu?
Het huidige college heeft om zoveel mogelijk de kosten van de onnodige leningen te beperken een aantal leningen afgelost en is in onderhandeling om er meer af te lossen. Dit is geen eenvoudig proces, de meerderheid van de leningen was voor een lange duur aangegaan tegen een rente die hoger is dan de rente die er nu is. In zo’n situatie kost het opzeggen van een lening veel geld.
11. Hoe gaan we dit in de toekomst voorkomen?
De VVD heef het initiatief genomen om de regels in Beverwijk aan te passen dat het college de gemeenteraad niet meer kan passeren bij het aangaan van zulke grote verplichtingen.